دامنهٔ تمرین چی‌گونگ

اغلب، مردم همین پرسش را از من می‌پرسند: آیا دویدن آهسته، وزنه‌برداری، رقصیدن یا حتی راه‌رفتن نوعی تمرین چی‌گونگ است؟ برای پاسخ به این پرسش، بیایید تاریخ چی‌گونگ را به پیش از دوره‌های دودمانی چین، یعنی پیش از دودمان‌های چین و هان (秦、漢، ۲۵۵ پیش از میلاد تا ۲۲۰ میلادی)، بازگردانیم. آنگاه می‌توانید ببینید که خاستگاه بسیاری از تمرین‌های چی‌گونگ در واقع رقص بوده است.

همچنین، از طریق رقص و هماهنگ‌کردن حرکات با موسیقی، ذهن به حالتی هماهنگ تنظیم می‌شد. از این ذهن هماهنگ، روح به حالتی با انرژی بیشتر ارتقا می‌یافت یا تا سطحی آرام و صلح‌آمیز فرونشانده می‌شد. این رقص چی‌گونگ بعدها در دوران دودمان هان چین (۲۰۶ پیش از میلاد تا ۲۲۰ میلادی) (漢朝) به ژاپن منتقل شد و در دربار سلطنتی ژاپن به نوعی رقص بسیار ظریف، آهسته و درباری تبدیل شد. این رقص شبیه تای‌چی‌چوان هنوز هم امروزه در ژاپن تمرین می‌شود.

رقص آفریقایی و بومیان آمریکا

شیوه‌های رقص آفریقایی یا رقص بومیان آمریکا که در آن بدن به بالا و پایین جهش داده می‌شود نیز به شل‌شدن مفاصل و بهبود گردش چی کمک می‌کند. به‌طور طبیعی، دویدن آهسته، وزنه‌برداری و حتی راه‌رفتن نیز انواعی از تمرین‌های چی‌گونگ هستند. بنابراین، می‌توان گفت هر فعالیتی که بتواند گردش چی را در بدن تنظیم کند، یک تمرین چی‌گونگ است. این موضوع می‌تواند شامل غذایی که می‌خوریم، هوایی که تنفس می‌کنیم و حتی احساسات و افکار نیز باشد.

بیایید آن را روشن‌تر تعریف کنیم. اگر این موضوع را در قالب یک نمودار خطی ترسیم کنیم، به‌گونه‌ای که خط عمودی سمت چپ نمایانگر میزان استفاده از بدن فیزیکی (یانگ) و خط عمودی سمت راست نمایانگر میزان استفاده از ذهن (یین) باشد، می‌توانیم ببینیم که هرچه تمرین شما بیشتر به سمت چپ پیش برود، تلاش فیزیکی بیشتری و استفاده کمتری از ذهن مورد نیاز است. این موضوع را می‌توان در رقص هوازی، راه‌رفتن یا دویدن آهسته مشاهده کرد؛ جایی که استفاده از ذهن در مقایسه با فعالیت فیزیکی نسبتاً کم است.

در این نوع تمرین چی‌گونگ، معمولاً به آموزش ویژه‌ای نیاز ندارید و این نوع، چی‌گونگ افراد عادی یا چی‌گونگ عامیانه محسوب می‌شود. در ناحیه میانی، ذهن و فعالیت فیزیکی تقریباً به یک اندازه اهمیت دارند. این نوع چی‌گونگ همان چی‌گونگ با حرکات آهسته‌ای است که به‌طور معمول تمرین می‌شود؛ در آن، ذهن برای هدایت چی و هماهنگ‌کردن آن با حرکات به کار گرفته می‌شود. از نظر نظری، هنگامی که بدن در وضعیت حرکات آهسته و آرام قرار دارد، چی که توسط ذهن هدایت می‌شود می‌تواند به بخش‌های عمیق‌تر بدن، مانند رباط‌ها، مغز استخوان و اندام‌های داخلی، برسد. در نتیجه، احساس درونیِ شخص نیز می‌تواند عمیق باشد و چی را می‌توان به‌طور قابل‌توجهی به آن نواحی هدایت کرد. برای مثال، چی‌گونگ تای‌چی، چی‌گونگ درنای سفید، چی‌گونگ مار، چی‌گونگ اژدها و بسیاری موارد دیگر، تمرین‌های بسیار معمولِ چی‌گونگِ بدن ـ ذهن هستند. این تمرین‌ها به‌طور مشخص در جوامع پزشکی و هنرهای رزمی چین تمرین می‌شوند.

بااین‌حال، هنگامی که به سطحی عمیق از تمرین چی‌گونگ می‌رسید، ذهن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. وقتی به این سطح بالا می‌رسید، در حالی که نشسته یا بی‌حرکت ایستاده‌اید و کاملاً آرام و رها هستید، با ذهن خود کار می‌کنید. بیشتر این سطح از تمرین‌های چی‌گونگ ذهنی توسط دانشمندان و اهل علم و نیز تمرین‌کنندگان مذهبی چی‌گونگ انجام می‌شد. در این تمرین ممکن است حرکت فیزیکی اندکی در ناحیه پایین شکم داشته باشید.

پرورش ذهن آرام و خنثی

بااین‌حال، تمرکز اصلی این نوع تمرین چی‌گونگ، پرورش ذهنی آرام و خنثی و سپس دنبال‌کردن هدف نهاییِ روشن‌شدن معنوی است. این نوع تمرین چی‌گونگ شامل مراقبه تنفس جنینی (taixi jing zuo، 胎息靜坐)، نشستن چان (رِن) (坐禪، 忍)، مراقبه گردش کوچک (xiao zhou tian، 小周天)، مراقبه گردش بزرگ (da zhou tian، 大周天)، یا مراقبه شست‌وشوی مغز برای رسیدن به روشن‌شدگی (xi sui gong، 洗髓功) است.

از اینجا می‌توانید ببینید که تمرین‌های مختلف چی‌گونگ، اهداف متفاوتی دارند. از نظر نظری، برای داشتن زندگی‌ای سالم، طولانی و شاد، هم بدن فیزیکی و هم ذهن شما باید سالم باشند. بهترین چی‌گونگ برای سلامتی در واقع در ناحیه میانی قرار دارد؛ جایی که یاد می‌گیرید هم بدن فیزیکی خود و هم ذهن خود را تنظیم کنید. طبیعتاً می‌توانید سمت یین را از طریق مراقبه بی‌حرکت و سمت یانگ را از طریق فعالیت فیزیکی، به‌صورت جداگانه تمرین کنید. از طریق این تمرین متعادل‌سازی یین و یانگ، چی شما می‌تواند تا سطحی پربارتر ساخته شود و چی نیز می‌تواند به‌نرمی در بدن گردش کند.

از اینجا می‌توانیم نتایج زیر را بگیریم:

۱. هر فعالیتی که بتواند گردش چی را در بدن ما بهبود دهد، می‌تواند چی‌گونگ نامیده شود.

۲. فرم‌های چی‌گونگی که تأکید بیشتری بر بدن فیزیکی دارند، قدرت فیزیکی و گردش چی را در نواحی‌ای که تمرین داده می‌شوند بهبود خواهند داد. معمولاً عضلات، تاندون‌ها، رباط‌ها و استخوان‌ها شرطی و تقویت می‌شوند.

۳. از طریق فرم‌های چی‌گونگی که از بدن و ذهن هر دو استفاده می‌کنند، فرد می‌تواند به سطح عمیق‌تری از قدرت فیزیکی و گردش چی دست یابد. معمولاً با هماهنگی بدن فیزیکیِ آرام و رها با ذهن متمرکز، گردش چی قادر است به اندام‌های داخلی، بخش‌های عمیق مفاصل و حتی مغز استخوان برسد.

۴. از طریق فرم‌های چی‌گونگی که عمدتاً از ذهن استفاده می‌کنند، فرد ممکن است به حالتی عمیق از مراقبه دست یابد. بااین‌حال، به دلیل فقدان حرکات فیزیکی، قدرت فیزیکی گرایش به زوال خواهد داشت، مگر اینکه بدن فیزیکی نیز تمرین داده شود.